Ogrody Hiszpanii



Ogrody arabskie w Hiszpanii.

W 750 roku Kordowa stała się stolicą arabskiego państwa w Hiszpanii.
Nowa cywilizacja, która wkrótce zaznaczyła swoje istnienie, wzbogaciła kulturę kraju podbitego przez Maurów. Ich niedościgniona wiedza na temat irygacji była bardzo przydatna w sztuce ogrodów, a mistrzostwo w dziedzinie wytwarzania fajansu znalazło wyraz w niezwykle oryginalnych ozdobach.

Patio mauretańskiego domu, w którym połączyły się cechy hellenistyczne i rzymskie, odpowiada życiu intymnemu i zamkniętemu, i to właśnie nadaje ogrodom hiszpańskim ich szczególny charakter.
Teren podzielony jest na szereg zamkniętych wnętrz ogrodowych o niewielkich rozmiarach, odpowiadających wewnętrznym dziedzińcom domów zwanym patio. Ta szczególna cecha występuje nawet w rozległych kompozycjach, gdzie cała powierzchnia bywa dzielona na
kwatery kwadratowe lub prostokątne, czasami nawet tworząc układ nieregularny.
Wystrój poszczególnych części, oddzielonych dyskretnie od siebie, zapewnia przechadzającym się nieprzerwany ciąg niespodzianek.
Zamknięte patia, jak gdyby stulone do wewnątrz, tak są skomponowane, że w miarę wspinania się po schodach każdego stopnia dostrzega się inny, niespodziewany widok.
Poszczególne
części są geometryczne, regularne, ale swobodnie rosnąca roślinność nadaje każdej z nich odmienny wyraz. A zatem rośliny odgrywają tu rolę zasadniczą.
Dobierano je i sadzono biorąc pod uwagę kolory i efekty kontrastów wzbogacające całą kompozycję, a może i ich zapach był nie bez znaczenia.
Dna
małych kanałów wykładano marmurem, dna basenów - glazurowanymi płytkami fajansowymi, a brzegi kwadratowymi płytkami ceramicznymi zwanymi azulejos. Odnajdziemy je też w wykładzinach patiów i w dekoracjach stopni schodów. Migotliwe barwne posadzki tworzą tło dla maleńkich wytryskujących strumyków wody. Niedostatek wilgoci w glebie spowodował narodziny niespotykanego rozwiązania. Partery zaczęto umieszczać nisko, zaś poziom alejek podnoszono, tworząc jakby wyższe pomosty murowane, wyłożone cegłami i glazurowanymi płytkami. Dzięki temu można było nawadniać całą ziemię, jak to robiono w Persji.
W tych ogrodach rzeźba nie występowała; elementy dekoracyjne ograniczały się do kanałów, basenów, ławek. Płytki fajansowe i woda nadawały ogrodom barwność i bogactwo.
Roślinność zachwycała intensywnością barw; w poszczególnych częściach ogrodu sadzono rośliny jednego gatunku - cyprysy, eukaliptusy, bukszpany, drzewa pomarańczowe, cytrynowe, mirty. Wokół basenów ustawiano rośliny w doniczkach: drzewa cytrynowe, laurowe, oleander, rozmaryn oraz sukulenty.
Owe arabskie ogrody w Hiszpanii zbliżały się
zatem do tego samego ideału, do którego dążyły wszystkie ogrody imperium muzułmańskiego: chciano uczynić z nich miejsce odpoczynku i rozkoszy, gdzie woda szemrząc przepływa kanalikami z basenu do basenu.

Najważniejsze założenia:
- Ogród znajduje sie na terenie zamkniętym: murami ogrodzenia i budynków- podzielony na szereg niewielkich, geometrycznych części ;
- Przecięcie ścieżek wyznacza punkt centralny, gdzie umieszcza się pawilon, lub kiosk;
- Poszczególne kwatery stanowią odrębne, zamknięte patia;
- Kompozycję ogrodu tworzą woda(kanały, baseny) i rośliny;
- Brak rzeźb i ornamentów przedstawiających żywe istoty;
- Filozofia ogrodu nawiązuje i czerpie z bogactwa ogrodów Islamu: dążąc do stworzenia idealnego ogrodu służącego odpoczynkowi i rozkoszy.
 

Najważniejsze elementy ogrodu mauretańskiego:   
- ramą ogrodu są mury ogrodzenia i ściany budynku zapewniając mu prywatność i odcinając od świata zewnętrznego;

- niskie geometryczne rabaty (partery) często umieszczone poniżej poziomu wyniesionych nieco ścieżek zapewniają dobre warunki wodne roślinom;
- drzewa i krzewy, oraz rośliny bardzo ozdobne i dobrane w żywych kontrastujących nasadzeniach;
- jako elementy ozdobne służyć mogą terakotowe i marmurowe okładziny i donice, stalowe ławki i łóżka oraz latarnie;
- bogata kolorystyka terakoty pozwalała uzyskać dodatkowy efekt dekoracyjny, wykładano nią zbiorniki wodne,
patia i schody. Misterne abstrakcyjne wzory zwane arabeskami służyły podkreśleniu urody roślin;

- wokół basenów ustawiano rośliny w terakotowych donicach;
- mocne, żywe kolory.

 Rośliny:                                                                       drzewa: śródziemnomorskie gatunki sosny; palmy, drzewa oliwne i cytrusowe, cyprysy, eukaliptusy, mirty, bukszpan;
- rośliny w donicach: drzewka pomarańczowe, cytrynowe, laur, oleander, mirt, kamelia, kawa;
- rośliny pnące: jaśmin, winorośle, pnące róże, pachnące wiciokrzewy, glicynie;
- zioła: tymianek, majeranek, rozmaryn, lawenda, kocimiętka, szałwia, przetacznik;
- rośliny ozdobne: róża, funkia, azalia, różanecznik, narcyz, hiacynt, lilia, jaśmin, goździk, tuberoza, fiołek, tulipan, zawilec, peonia, malwa.

Rośliny dobrze znoszące suszę o liściach pokrytych nalotem woskowym, lub o szarozielonych liściach. Większość roślin których możemy w naszym klimacie to rośliny ze strefy śródziemnomorskiej- część z nich wymaga sadzenia w doniczkach i przechowania przez okres zimowy w pomieszczeniu.

Wielkość ogrodu i nakład pracy:
-w naszej strefie klimatycznej jest to propozycja do małego ogrodu, na balkon lub zagospodarowanie płaskiego dachu. Można oczywiście taką zamkniętą, przytulną aranżację wykonać i w większym ogrodzie- trzeba będzie jednak rośliny ciepłolubne zastąpić gatunkami i odmianami które radzą sobie w naszej strefie klimatycznej;
-wysoki poziom trudności zaprojektowania i wykonania, najbardziej pracochłonne jest wykonanie zbiorników wodnych i okładzin terakotowych;
- niewielki nakład pracy przeznaczonej na pielęgnację ogrodu -skupiony głównie na: pielęgnacji i czyszczeniu zbiorników wodnych, nawadnianiu roślin w pojemnikach;
- wymagane miejsce do przezimowania roślin ciepłolubnych.