Ogrody wiejskie



Chłopskie ogrody przydomowe na szerszą skalę zaczynają się upowszechniać na początku XX wieku, przybierając różne formy.
Wcześnie też w ogrodach chłopskich pojawiają się
zioła (mięta, bylica, rumianek, lubczyk, szałwia, piołun, lebiodka, majeranek i nagietek). Sadzone w miejscach nasłonecznionych były częścią ozdobnego ogródka podokiennego. Powszechność ogrodów chłopskich charakteryzuje wieś końca XVIII i początku XIX wieku. Wśród roślin ozdobnych w tym okresie dominują: rezeda, groszek, lewkonie, lwie pyszczki, maki.
Widywało się malwy, wrotycz, nagietki i aksamitki.
Charakterystyczny dla polskiej wsi był usytuowany między chałupą a drogą biegnącą przez wieś, głównie od strony południowej, tzw.
przed ogródek. Był on swego rodzaju „wizytówką” mieszkańców zagrody. Urządzenie przed ogródka było indywidualne i wynikało z upodobań, przyzwyczajeń, niekiedy rodzinnych zwyczajów mieszkańców, a także wpływów postronnych (miejscowego dworu). Ważnym element dawnego, przydomowego ogrodu na wsi tzw. gaik. Było to miejsce porośnięte murawą i ocienione lipami, jesionami lub innymi charakterystycznymi dla danego regionu drzewami, miejsce, które było wykorzystywane do odpoczynku w upalne dni lata. W gaiku stawiano latem drewniane ławy i miejsce to wykorzystywano do spożywania posiłków. Trawnik w ogrodach wiejskich miał więcej cech wspólnych z łąką kwiatową niż ze starannie pielęgnowanymi trawnikami angielskimi.

Rozrastające się dużymi koronami drzewa sadzono także przy budynkach gospodarczych, żeby chroniły je w czasie pożaru. Dotyczyło to tylko drzew liściastych.
Za domem i zabudowaniami gospodarczymi umieszczano część użytkową ogrodu: sad i warzywnik.
W stosunku do niewielkiego przed ogródka część użytkowa ogrodu była dość rozległa. Na polskiej wsi przedkładano sadzenie roślin użytkowych nad ozdobnymi.
Z upływem czasu zestaw roślin ozdobnych sadzonych w w chłopskich ogrodach powiększał się a przed ogrody były coraz rozleglejsze.

Najważniejsze założenia:

-ogród (przed ogródek) znajduje się pomiędzy wejściem do domu a drogą, najczęściej od południowej nasłonecznionej strony działki;
- punkt centralny stanowi ścieżka biegnąca od drzwi wejściowych i ganku, do furtki;



- gaik czyli trawnik ocieniony lipami bądź innymi okazałymi drzewami;
- bogate kolorystycznie, gęste nasadzenia symetryczne po obu stronach ścieżki. Nasadzenia z kwiatów, bylin i ziół charakterystycznych dla polskiej wsi;
- duże krzewy i drzewa (wyłącznie liściaste- wychodzono z założenia że miejsce drzew iglastych znajduje sie w lesie!) sadzimy wzdłuż płotu lub przy ścianach budynków-ocieniając je i osłaniając od wiatru;
- otoczenie ogrodu to: płotek drewniany, wiklinowa faszyna, lub czasem- kamienny murek;
- parapety okienne i niskie murki ozdobione pelargoniami i ziołami w tradycyjnych glinianych doniczkach i dzbanach;
- ozdobą ogrodu mogą być drewniane ławy i stoły wykonane z ociosanego, surowego drewna; drewniane donice, gliniane
dzbany wiszące na płotach, stare wozy, taczki i koła wykorzystane jako kwietniki;
- charakterystyczna dla polskiej wsi- drewniana kapliczka lub krzyż przystrojone kwiatami;
- płytkie sadzawki i małe stawy obsadzone wodną roślinnością.

Rośliny:
- drzewa: lipa, brzoza, dąb, klon jawor, jesion, wierzba płacząca, wierzba Iwa, czeremcha, grab, jarząb, kasztanowiec, drzewka owocowe;
- krzewy: lilak, bez czarny, kalina koralowa,
dereń, trzmielina, tamaryszek, forsycja, hortensja, krzewy różane;
- byliny i kwitnące jednoroczne: piwonia, irys, lilia, dalie, floksy,
ostróżki, malwy, słoneczniczki, astry, maki, nasturcje, nagietek, dzielżan, rudbekia, ślazówka, słonecznik, fiołki, stokrotki, zawilce, konwalie, czosnek ozdobny, mieczyki, tulipany, narcyzy, przebiśniegi, hiacynty, szachownice, krokusy, i wiele innych...
- zioła: bazylia, tymianek, lebiodka (oregano), majeranek,
rozmaryn, lawenda, macierzanka, szałwia, ruta, dzięgiel, kopytnik, ogórecznik, nagietek;
- rośliny pnące: winobluszcze, pnące róże, groszek pachnący, fasola ozdobna, chmiel, powoje;
- rośliny wodne: tatarak, trzcina, lilie wodne, rzęsa wodna, kosaćce błotne, kaczeńce;
-- trawy ozdobne, mchy, paprocie.

Wielkość ogrodu i nakład pracy:
- Styl wiejski polecam do niewielkich ogródków, gdyż ciężko jest uzyskać dobry efekt kolorystyczny w dużych ogrodach;
- Użycie lokalnych materiałów, wyrobów i charakterystycznych dla naszej strefy klimatycznej roślin, sprawia że ogród
nie jest pracochłonny i kosztowny w utrzymaniu;
- Oprócz podlewania, nawożenia i odchwaszczania rabat, główny wysiłek skupia sie na corocznym dosiewaniu i dosadzaniu roślin jednorocznych. Przycinanie roślin po kwitnieniu sprawi że rabaty kwiatowe będą się doskonale prezentowały do późnej jesieni.