Ogrody renesansowe

  Charakterystyczne dla renesansu jest dążenie do tworzenia form geometrycznych, stąd też stosowanie w sztuce ogrodowej zasady
"ad quadratum"- ustalanie harmonijnych proporcji budowli oraz przestrzeni za pomocą kwadratu. Układ kwaterowy wywodzi się od ogrodu warzywnego.

Brzegi poszczególnych kwater obsadzano drzewami lub żywopłotami, wypełnienie zaś stanowiły zioła i kwiaty; natomiast w bardziej rozwiniętych założeniach wnętrza wzbogacano basenami, rzeźbami, fontannami itp.
Układ dróg rozdzielających kwatery stanowił osnowę osiowej kompozycji ogrodu. Geometryzacja przestrzeni objęła także ukształtowanie terenu, stąd w górzystym krajobrazie Włoch pojawiły się ogrody
tarasowe schodzące za pomocą pięter na coraz niższe poziomy.
Dla ogrodu włoskiego najbardziej charakterystycznym elementem jest
woda, która króluje tam w postaci najrozmaitszych fontann, wodospadów, zbiorników czy źródełek.
W renesansie woda symbolizowała życie,
ruch i dźwięk, a ujęcie jej na taką skalę
w planie ogrodu było pewną manifestacją władzy nad nieujarzmioną naturą. W kompozycji ogrodów najważniejszą funkcję pełniły budowle i rzeźby. Wyznaczały główny zarys i podział założenia, wytyczały kierunki i porządkowały przestrzeń, zgodnie z teorią Bandinello:
"Rzeczy, które się muruje, winny nadawać kierunek i stać się wytycznymi dla tych, które się sadzi".
Najważniejszym elementem architektonicznym były
tarasy stanowiące podstawę większości założeń. W zależności od położenia ogrodu, jego teren kształtowany był bądź jako jeden taras, bądź też zespół tarasów.

Formowano je i zabezpieczano za pomocą murów oporowych. Taras główny był zazwyczaj poziomy, największy ze wszystkich i znajdował się najbliżej domu. Obecność tarasów powodowała konieczność stosowania schodów, progów i ramp. Schody były na ogół proste, prowadzone wzdłuż muru, jednobiegowe. Rzadziej zdarzały się półkoliste lub ze spocznikami. Wykonywane były z kamienia i zabezpieczane ozdobną balustradą. W celu urozmaicenia tarasów stosowano wiele motywów uzupełniających, takich jak ławki, murki, balustrady, altany i pergole obsadzane pnączami.


Obecność rzeźb podkreślała wartość kompozycyjną i wagę danego miejsca. Przedstawiały postacie antycznych bóstw, czasem też współczesnych osobistości w pozach i szatach stylizowanych na antyk.
Rzeźby fontann wykonywane były zazwyczaj
z brązu. Miały formy stojących figur podkreślając tym samym pionowy układ fontanny.
Rzeźby dekoracyjne związane z obudową
fontann i murów były kamienne.
Najważniejsze założenia:
- Bryła domu wyznacza wielkość i charakter ogrodu;
- Układ geometryczny kwaterowy, wyznaczany na bazie kwadratu;
- Tarasowy charakter ogrodu, najwyższy punkt stanowi poziom domu;
- Woda jako ważny element przestrzeni;
- Przestrzeń ogrodu podzielona na funkcje : użytkową i reprezentacyjną.
Najważniejsze elementy:
- woda: kamienne fontanny, geometryczne
zbiorniki, źródła;
- tarasy ograniczane murkami, schodkami, rampami;
- niskie partery obrzeżone żywopłotami.
- murowane ogrodzenia, ozdobne metalowe
płoty i balustrady;
- altany i pergole przyozdabiane pnączami;
- rzeźby nawiązujące do antyku;
- terakotowe i kamienne donice;
- materiały: kamień naturalny, stal kuta, brąz;
Rośliny:
- charakterystyczne dla klimatu śródziemnomorskiego, srebrzyste zabarwienie liści, rośliny długo wytrzymujące suszę, często o zgrubiałych liściach.
- drzewa o naturalnym geometrycznym pokroju, drzewa oliwne, różne gatunki sosny;
- drzewa i krzewy na formowane żywopłoty: berberys, bukszpan, cis, żywotnik, cyprys;
- rośliny pnące: winobluszcze, winorośle, pnące róże, powojniki, wiciokrzewy;
- zioła: bazylia, tymianek, lebiodka, majeranek, rozmaryn, lawenda, kocimiętka, macierzanka, szałwia;
- rośliny ozdobne z rejonu morza śródziemnego: laur (wawrzyn), oleander, róża, wawrzyn, drzewka cytrusowe, juki, sukulenty.
Wielkość ogrodu i nakład pracy:
-ogród średni do dużego i bardzo dużego;
-wysoki poziom trudności zaprojektowania i wykonania ogrodu;
-duży nakład pracy przeznaczonej na pielęgnację ogrodu ze względu na strzyżone partery.