Zanim powstanie OGRÓD!

Nie jest możliwe prawidłowe zaprojektowanie i późniejsza pielęgnacja ogrodu bez znajomości podstawowych zagadnień z dziedziny uprawy roślin i ogrodnictwa.
Poniżej podajemy przyszłym ogrodnikom kilka najistotniejszych informacji w pigułce.

Rodzaj gleby i jej odczyn.
Czym jest gleba?
Pokrótce możemy scharakteryzować ją jako substancję o charakterze mineralno- organicznym, mającą możliwość przekazywania składników odżywczych dla roślin.
Oznacza to, że gleba nie jest tworem jednorodnym, jej gęstość, odczyn i stopień przenikania wody przez jej strukturę decyduje o tym jakie rośliny możemy posadzić na danym terenie. I tak rośliny typowe dla lasów iglastych, a więc lubiące kwaśną, luźną glebę( borówka amerykańska) będą zamierały jeśli posadzimy je na zwartych glebach gliniastych o zasadowym odczynie.
Pierwszym zadaniem dla osoby projektującej ogród będzie wiec sprawdzenie odczynu i gęstości gleby.
Odczyn gleby można sprawdzić pehametrem (do kupienia w centrach ogrodniczych, koszt takiego urządzenia od 40-300zł), lub w stacji rolniczej naukowo-badawczej (cena usługi od 45zł).
Gęstość gleby możemy też sprawdzić w prosty sposób zgniatając grudkę gleby w dłoni. Jeśli wilgotna grudka łatwo się rozpada i ma strukturę gruzełkowatą, ziarnistą- oznacza to, że jest łatwo przepuszczalna; jeżeli natomiast jest zbita i plastyczna mamy do czynienia z ciężką i nieprzepuszczalną glebą gliniastą.
Jeszcze jednym sposobem na rozpoznanie rodzaju gleby jest rozpoznanie grup roślin zasiedlających naturalnie dany teren- nazywamy je roślinami wskaźnikowymi.
Poniżej kilka przykładów roślin do nasadzeń na poszczególne rodzaje gleb:
Gleba piaszczysta, sucha, jałowa
Na glebach lekkich i piaszczystych najlepiej czują się byliny: konwalia majowa, łubin trwały, dziewanna, rozchodniki, macierzanka, floks szydlasty, orlica pospolita, paprotnik bożonarodzeniowy, perowskia, pustynnik, trawy takie jak kostrzewy; drzewa i krzewy: berberys, róża pomarszczona, pigwowiec, oliwnik, rokitnik, jałowce, irgi, ligustr pospolity, sosny, świerki, jodły, dąb czerwony, jarząb pospolity, trzmielina europejska, brzozy, klony polny i jesionolistny.
Gleba wilgotna, czasem mokra i podmokła.
Na podłożu ciężkim, gliniastym najlepiej rosną byliny: języczki, liliowce, wilczomlecz błotny, knieć błotna, jaskry, niezapominajka, tojeść, trawy takie jak turzyce, molinia niektóre miskanty; drzewa i krzewy: brzoza omszona, dąb błotny, dąb czerwony, większość klonów, jesion, kalina koralowa, żywotnik zachodni, wszystkie derenie, cyprysiki, hortensje, bez czarny, wierzby.

Gleby wapienne.
Jałowce, cis pospolity, świerk serbski, jukka karolińska, klon polny, niektóre berberysy, perukowiec podolski, bukszpan, róże,  clematis, leszczyna, buk pospolity, forsycja, robinia, krzewuszki, lilaki, ;
byliny: rudbeka, piwonie, liliowce, chabry, mydlnice, skalnice, smagliczki, goździki i większość roślin polecanych na skalniaki.

Gleby kwaśne.
Hortensje, magnolie, wrzosy i wrzośce, klon palmowy i czerwony, rododendrony i azalie, pięciorniki, żywotniki, klony, wszystkie borówki, wiciokrzewy, wierzby, sosny, kaliny.

rodzaje gleby
Zdj.
Od lewej: ziemia kompostowa; lekka i przepuszczalna gleba gliniasto-piaszczysta; ciężka i żyzna mada; najlepsza pod względem użytkowym gleba piaszczysto gliniasta; kwaśny torf.

Co jeśli chcemy posadzić rośliny o odmiennych wymaganiach glebowych?
Najłatwiej posadzić te rośliny którym warunki glebowe na naszej działce odpowiadają idealnie. Pamiętajmy jednak o sprawdzaniu odmian danej rośliny ponieważ różne odmiany tej samej rośliny mogą mieć różne wymagania!
Jeśli zdarzy sie, że nasza gleba nie odpowiada roślinom które chcielibyśmy widzieć w naszym ogrodzie, możemy stworzyć im odpowiednie warunki, pamiętając aby:
-W miejscu nasadzenia wybrać glebę na głębokości i szerokości pozwalającą na dobre ukorzenienie się rośliny przez pierwsze 2-3 lata bytowania,
-Uzupełnienie miejsca nasadzenia glebą o odczynie i gęstości odpowiadającej jej wymaganiom,
-Corocznym min. dwukrotnym nawożeniu rośliny nawozami odpowiednimi do jej wymagań.
(Odczyn kwaśnej gleby można zobojętnić lub zmienić, używając wapienia w postaci dolomitu lub kredy. Dodanie torfu kwaśnego, czy siarczanu amonu obniża odczyn pH)

Na słońcu czy w cieniu?
Zanim zaczniemy projektować ogród, sprawdźmy orientację budynku względem stron świata. Pamiętajmy aby: rośliny które lubią słońce posadzić od strony południowej, południowo-wschodniej, południowo-zachodniej; a te do miejsc cienistych: posadzić pod drzewami i dużymi krzewami, oraz przy północnej ścianie budynku.
Jeżeli działka na której planujemy założyć ogród jest całkowicie zacieniona wysokimi drzewami nie planujmy nasadzenia z roślin, które kochają słońce- szkoda pracy!
Możemy natomiast wybrać rośliny lubiące półcień, po lekkim prześwietleniu gałęzi drzew, będą one rosły na takim stanowisku z powodzeniem.


Przemarzną- nie przemarzną?
Jeszcze jednym ważnym czynnikiem który zadecyduje o powodzeniu naszego projektu, jest dobór gatunków roślin ze względu na ich odporność mrozową. Szczególnie dotyczy to Polski centralnej i wschodniej. Część z takich roślin możemy sadzić wyłącznie w pojemnikach (należy jednak zapewnić im odpowiednie miejsce do przezimowania), część roślin musimy natomiast zabezpieczać na okres największych mrozów.
Jeśli planujemy nasadzenia z roślin które mogą przemarzać polecam sadzenie ich w miejscach zacisznych, przy południowej i południowo-wschodniej ścianie budynku, oraz okrywanie na zimę włókniną- co pozwoli przetrwać im do wiosny.
lawenda francuska
Zdj. Lawenda francuska pochodzi z południa Francji, gdzie klimat jest bardzo łagodny.
Rośliny mogące przemarzać w polskich warunkach bezpieczniej jest sadzić w pojemnikach.


Informacje na temat wymagań glebowych roślin, nasłonecznienia i mrozoodporności znajdziemy na etykiecie rośliny, uzyskamy u sprzedawcy, lub szkółkarza; czasem trzeba poszukać w literaturze fachowej. Jeśli nie mamy doświadczenia i nie pomaga nam fachowiec- najlepiej zakupić rośliny w szkółkach w naszej okolicy. Mieszkasz w Lublinie a kupujesz we Wrocławiu? To może być duży błąd! Rośliny nie będą zahartowane i mogą nie wytrzymać zmiany klimatu.

 Zwracajmy też uwagę na odmiany:         W obrębie tego samego gatunku znajdziemy odmiany o różnych wymaganiach glebowych, odporności na mróz, a nawet o różnej odporności na choroby( np.: dereń biały-pełna mrozoodporność; dereń kwiecisty-tylko zachodnia Polska)
Namawiam do kupowania roślin w renomowanych sklepach ogrodniczych i u rzetelnych szkółkarzy z dużym doświadczeniem. Nic tak nie psuje humoru jak wyrzucenie pieniędzy w błoto (dosłownie!).

Woda to życie!

Bez wody część roślin może nie przetrwać letnich upałów. Systemy nawadniające to podstawa pięknego ogrodu i gwarancja, że nasza praca nie pójdzie na marne. Możemy je wykonać sami (kupić gotowe zestawy w centrach ogrodniczych), lub zlecić to profesjonalistom.
Nie zapominamy o zwierzętach- to one sprawią, że ogród ożyje!
Zaplanujmy rozmieszczenie w ogrodzie:
- poidełek dla ptaków;
- stert suchych patyków i liści dla jeży,
- rulonów z grubej tektury i wiązek słomy-dla pożytecznych owadów.
drapieżne zwierzeta w ogrodzie, ważka
Zdj. Drapieżna ważka zjada między innymi larwy komarów.

Niewielkie nawet zbiorniki wodne przyciągną ważki i żaby. Nagrzewające się w słońcu sterty kamieni to miejsce odpoczynku dla jaszczurek. Po jakimś czasie stworzymy małą enklawę przyjazną przyrodzie, a środki ochrony roślin staną się zbędne- ich rolę przejmą drapieżniki oczyszczając nasz ogród ze szkodników.

Najpierw wykonaj PROJEKT ogrodu:
  projekt ogrodu lublin
Nie planujmy niczego w głowie!
Wasz ogród będzie wymagał ciężkiej pracy i nakładu środków finansowych. Nie pozwólcie aby włożony wysiłek zmarnował się, lub by efekt był połowiczny.

Koszt wykonania profesjonalnego projektu przy działce 10 arowej to 1300-2000zł. A więc mniej niż 5% kwoty jaką szacunkowo wydacie na zakup materiałów i roślin do realizacji założeń ogrodowych.
Dobry projekt to gwarancja, że pozostałe 95% zostanie wydane na prawidłowo wykonany ogród.

Jeśli posiadacie trochę wiedzy i doświadczenia projekt możecie wykonać samodzielnie, nawet odręcznie na kartce papieru. Musicie tylko pamiętać o kolejnych etapach planowania naszego ogrodu:

1.Wybierajcie styl ogrodu biorąc pod uwagę: wasze upodobania do spędzania wolnego czasu (cała rodzina), wielkość działki, architekturę domu Przykładowo: styl tradycyjnego, kolorowego wiejskiego ogrodu, czy ogrodu dworkowego będzie się kłócić z nowoczesnym wzornictwem domu. Ogród japoński nie pasuje do domów w stylu wiejskim, itd...

Wybór stylów ogrodowych jest bardzo szeroki- charakterystykę najważniejszych z nich podajemy na niniejszej stronie. Możecie wybierać z grupy ogrodów: klasycznych, wiejskich, naturalnych, orientalnych.  Style te wywodzą się z różnych krańców świata i podstawą ich powstawania był zarówno klimat, jak i kultura, filozofia, oraz religia obowiązująca na danym terenie. Tradycja ściśle wiązała sposób aranżacji i uprawy ogrodu z jego mieszkańcami. Dlatego decydując się na projekt ogrodu postarajcie się jak najściślej dopasować jego filozofię do waszej osobowości, upodobań domowników, architektury domu. A przede wszystkim do właściwości siedliska na którym wasz ogród powstanie: gleby, nasłonecznienia, topografii terenu. Pamiętajcie, że jeśli macie mało czasu i nie przepadacie za pracami w ogrodzie- to nie dla was strzyżone misternie żywopłoty i wymagający ogromnego nakładu pracy rozległy trawnik- chyba że możecie pozwolić sobie na zatrudnienie ogrodnika. Podpowiedzi dla zapracowanych posiadaczy ogrodu znajdują się w dziale dla leniwych :)

2. Rysujecie plan działki w skali -zaznaczając
na mapie strony świata; następnie na plan nanosicie budynki i już rosnące rośliny które planujecie wkomponować w nowy projekt.

3. Zaznaczacie drogę dojazdową i podjazd. Rozmieszczacie małą architekturę ogrodową: altanki, place, murki i plac zabaw.  Wybieracie miejsca najwygodniejsze na ścieżki i ciągi komunikacyjne (np. drzwi wejściowe-furtka; dom- garaż; dom-altana; wzdłuż rabat). W większości aranżacji to ścieżki i drogi wyznaczą nam punkt centralny i strukturę ogrodu.
 żwrowa ścieżka w ogrodzie
Zdj. Kręte ścieżki zachęcają do spacerów. Nigdy nie wiemy bowiem co znajduje się za zakrętem.

4. Dzielimy obszar ogrodu na mniejsze części
- kwatery. Planując kwatery pamiętajmy aby umiejscowić je w wygodny bądź efektowny sposób:
Przed ogród -pełen kwiatów i stylizowanych krzewów. Sytuowany pomiędzy furtką a wejściem do domu, jako część reprezentacyjna.
Ogród różany, kwiatowy- wokół altany, pergoli, zbiornika wodnego- by cieszyć się jego urokiem i zapachem podczas wypoczynku.
Ogród warzywny i ziołowy blisko kuchni.
Sad w miejscu osłoniętym- by zbiorów nie zepsuły zimne wiatry i przymrozki (warzywnik i sad też mogą być elementami ozdobnymi, pasują do aranżacji wiejskich i włoskich)
Pamiętajcie, że oczy odpoczywają jeżeli mogą sięgnąć dalej. Dajcie im tę szansę umieszczając w części wypoczynkowej otwarty ogród: niskie rabaty, trawniki, a Zbiornik wodny i efektowne większe rośliny - w dali,  najlepiej na wprost tarasu, balkonu i okien widokowych.

5. Starannie przemyślcie nasadzenia drzew
i dużych krzewów
biorąc poprawkę na fakt, że to co teraz jest 1,5 metrowym patykiem w przyszłości będzie miało nawet kilkadziesiąt metrów wysokości.
W tym wypadku ogranicza nas przestrzeń:
-Okazałe drzewa sadzi się jako pojedyncze egzemplarze w miejscu gdzie nie będą przeszkadzać.
-Mniejsze drzewka
wyglądają lepiej parami, grupami lub w szpalerach.
-Duże krzewy ozdobne najlepiej posadzić przy granicy działki w szpalerach  i żywopłotach. Najpiękniejsze egzemplarze trawniku jako solitery, aby można było podziwiać ich urodę z każdej strony,
-W małych ogrodach uwzględnijcie proporcjonalnie mniejsze rośliny, niskie żywopłoty, niewielkie gatunki drzew. Małe egzemplarze nie przytłoczą i nie zacienią  całej przestrzeni gdy osiągną swoje naturalne rozmiary. W centrach ogrodniczych jest ogromny wybór drzew i krzewów szczepionych na pniu- formy szczepione nie rozrastają się tak mocno jak naturalne- doskonale pasują do mniejszych ogrodów.
-Duże ogrody wymagają większego rozmachu i nasadzeń większych roślin. Te niewielkie warto posadzić w dużych grupach, w ten sposób nie  znikną na dużym terenie i będą bardziej efektowne.

6. Planując kształt i rozmiar rabat trzymajmy sie sprawdzonych zasad:
-Rozmiar rabat, ich liczebność i ilość użytych barw musi być dostosowana do wielkości ogrodu.
-Rośliny
sadzimy piętrowo- od środka wysokie
do coraz niższych na brzegach. Albo: wysokie krzewy z tyłu rabaty, do coraz niższych od frontu.
-Barwy kwiatów wybieramy zgodnie z zasadą koła kolorów:
koło kolorów

Harmonijnie - sąsiadujące ze sobą, z tej samej palety barw (ogrody romantyczne, klasyczne)
Kontrastowo- kolory leżące po przeciwnej stronie palety(ogrody wiejskie, preriowe)

-Rośliny kwitnące sadzimy parami, tak by kwitnąc podkreślały nawzajem swoją urodę. Warto sprawdzać terminy kwitnienia dobieranych grup.

-Lepszy efekt uzyskamy
sadząc rośliny w grupach i szpalerach po kilka, kilkanaście sztuk. Pojedyncze rośliny wyglądają niepozornie i stwarzają wrażenie bałaganu. Szczególnie w dużych ogrodach powtarzalność roślin musi być duża aby efekt był ciekawy.

-Na jednej rabacie sadzimy nie więcej niż pięć, sześć gatunków różnych roślin. Większa ich liczba wprowadzi wrażenie bałaganu.

-W bardzo małych ogrodach najlepiej wybrać jeden kolor przewodni i podporządkować mu całość kompozycji, uzyskamy wtedy ciekawszy efekt. Wielokolorowa, pstra rabata będzie wyglądała nieporządnie i sprawi że ogród wyda sie optycznie mniejszy (wyjątek stanowi ogród wiejski, gdzie efekt naturalności jest najważniejszy)

aranżacja harmonijna kwiety letnie
Zdj. Nasadzenia utrzymane w jednej tonacji nadadzą lekkości i swobody nawet bardzo małej przestrzeni. Element kontrastowy doda energii kompozycji, a dekoracje podkreślą styl.

7.
Pamiętajcie o elementach małej architektury: altany, pergole, ławeczki i rzeźby nadają ogrodowi styl i zachęcają do spacerów. Bardzo ważne jest pasujące do całości ogrodzenie. Elementy muszą pasować nie tylko do siebie ale i do architektury domu.

8.Aby ogród był ciekawszy spróbujcie się przestrzenią- dodajcie niewielki wzgórek lub dolinkę, murek oporowy, podniesioną rabatę, skarpę. Elementy te powiększą optycznie ogród.
Pamiętajmy aby nawet w najmniejszym ogrodzie stworzyć "tajemniczy zakątek"- miejsce gdzie można ukryć się i spokojnie odpocząć z dala od zgiełku.

Planujemy oświetlenie
Dobrze dobrane oświetlenie pozwoli sie cieszyć ogrodem nawet po zapadnięciu zmroku.
Oświetlamy punkt centralny, ścieżki, oczko wodne, altanę i dekoracje.

światło w ogrodzie, typy lamp

Ciekawy efekt uzyskamy instalując przenośne lampy solarne i oświetlając nimi coraz to inne grupy roślin w miarę ich kwitnienia. Ograniczą one wydatki na energię elektryczną i koszty związane z wykonaniem instalacji elektrycznej. Bez problemu j można kupić lampy solarne o takiej samej estetyce i trwałości co tradycyjne elektryczne. Instalujemy je w tych częściach ogrodu z których korzystamy tylko w sezonie.
Lampy tradycyjne tam gdzie potrzebujemy oświetlenia cały rok.